‘Bardd Belgium’ yng Nghymru: Emile Verhaeren yn 1914-1915

Ymysg y ffoaduriad Belgaidd a ddaeth i Gymru yn sgîl y Rhyfel Byd Cyntaf yr oedd un o feirdd amlycaf y wlad honno, sef Emile Verhaeren. Cyrhaeddodd Brydain ym mis Hydref 1914, a bu’n byw am gyfnod ger Caerdydd, ond yn amlach na heb roedd oddi cartref yn rhoi darlith wâdd am ei bobl a’i wlad ac effaith y rhyfel arnynt. Gwahoddwyd ef gan sawl prifysgol gwahanol, ac yn eu plith roedd rhai Caerdydd, Aberystwyth a Bangor. Darlithiodd yn Nghaerdydd ar 4 Rhagfyr 1914, ac yn Aberystwyth ychydig ddyddiau yn ddiweddarach. Union gan mlynedd yn ôl rhoddodd ddarlith ym Mangor:

‘Darlithiai M. Emile Verhaeren, Bardd Belgium, yn Ffrangeg i gynhulliad dethol o bobl Bangor nos Fawrth yr wythnos ddiwethaf, ac un a deugain o ffoedigion adfydus y wlad honno yn eu mysg’ (Brython (Lerpwl), 21 Ionawr 1915, t. 6).

Diddorol gweld faint o ffoaduriaid eraill oedd yng nghyffiniau Bangor; tybed pwy arall oedd yn medru’r Ffrangeg. Yn ôl papur newydd arall o’r cyfnod, daeth ‘cynulleidfa luosog’ i glywed y bardd (Y Genedl Gymreig, 19 Ionawr, 1915). Erbyn hyn yr oedd Verhaeren wedi ennyn tipyn o ddiddordeb yn y Gymru Gymraeg oherwydd ei fod yntau yn dod o wlad sydd â dwy iaith; ac roedd ei bresenoldeb yng Nghymru yn sbardun i godi cwestiwn pwysig:

‘Dylem ni yng Nghymru gymeryd diddordeb arbennig ym Melgium, canys y mae ganddynt rai problemau yno sy’n debyg i’n problemau ni. Dyna fater y ddwy iaith, er enghraiffty. Y mae hi’n frwydr barhaus yno rhwng y Ffrangeg a’r Fflemwyseg. Y mae’r llenorion sy’n ysgrifennu Fflemwyseg yn ddig oherwydd fod dau awdur enwocaf Belgium, Verhaeren a Maeterlinck, yn ysgrifennu yn y Ffrangeg. Yn wir, yn yr iaith arall y dechreuodd Maeterlinck ysgrifennu, ond dywedir na fedr Verhaeren, y bard enwog, ond ychydig o’r iaith frodorol. Tybed fod yr un peth yn wir am Belgium ac am Gymru, sef mai yn yr iaith frodorol y gwnaed ac y gwneir yr gwaith llenyddol gorau?’ (Y Goleuad, 27 Tachwedd 1914, t. 9).

Gwyliwch y blog am ragor o hanes Verhaeren maes o law.

Advertisements
This entry was posted in Cymraeg and tagged , . Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s